Raz lepiej, raz gorzej..

Rajd Polski

Pierwszy raz imprezę o tej nazwie rozegrano w 1960 roku. Był to rajd nie tylko zaliczany do mistrzostw Polski ale i runda mistrzostw Europy. Historia tego rajdu nie zaczyna się jednak w tym momencie, ale 39 lat wcześniej. Pierwsze zawody rozegrano na trasie Warszawa-Białowieża-Warszawa – liczącej około 600 kilometrów. Z sześciu kierowców biorących udział w tym „raidzie samochodowym” najlepszy okazał się Tadeusz Heyne, za kierownicą Dodge’a. Z czasem Raid Samochodowy przekształcił się w Międzynarodowy Raid Samochodowy a później w Rajd Automobilklubu Polski. Po wojnie kontynuatorem tradycji tej imprezy był Ogólnopolski Rajd Samochodowy, aż w końcu we wspomnianym już roku 60-tym nadano mu po raz pierwszy obecną nazwę.

Mistrzostwa Europy

Rajd Polski miał międzynarodowy charakter niemal od samego początku swojego istnienia. Od 1960 r. oficjalnie stał się rudną Rajdowego Pucharu Europy, który wówczas był najwyższym szczeblem w rajdowej hierarchii. Stan wojenny na początku lat 80-tych przerwał na chwilę obecność Rajdu Polski w kalendarzu mistrzostw Starego Kontynentu. Od 84 roku organizatorzy musieli od nowa walczyć o odzyskanie mocnej pozycji rajdu na rajdowej arenie. Kiedy poszczególne rundy ME miały przyznawane różne współczynniki (przez które mnożono ilość zdobytych punktów), polska eliminacja, jako jedna z nielicznych miała ten najwyższy – 20. Na początku XXI w. zrezygnowano ze współczynników i okrojono kalendarz do kilku rund – Rajd Polski znalazł się wśród tych wybranych i pozostał tam do dziś. Wyjątkiem był tylko rok 2009.

Mistrzostwa Świata

Mocna pozycja naszego rajdu w Rajdowym Pucharze Europy sprawiła, że gdy w 1973 r. powołano do życia Mistrzostwa Świata Producentów, Rajd Polski automatycznie awansował do rangi eliminacji tego cyklu. Bazą imprezy był wówczas Kraków, a licząca 3217 km trasa sięgała od Podkarpacia, po Kotlinę Kłodzką. Harmonogram zakładał średnią prędkość powyżej 100 km/h. Rajd był tak trudny, że na mecie sklasyfikowano tylko trzy załogi. Zwycięzca większości oesów, Jean-Luc Terier został wykluczony po tym jak zgubił się na trasie i przegapił start do jednej z prób. Na mecie najszybszy był Aachim Warmbold, którego pilotem był wówczas dzisiejszy prezydent FIA Jean Todt. Międzynarodowym władzom nie spodobała się taka impreza i Rajd Polski na długo pożegnał się z mistrzostwami świata. Dopiero 30 lat później idea rozegrania w Polsce rajdu tej rangi stała się znowu żywa. Przeniesiony z asfaltów Dolnego Śląska na mazurskie szutry rajd przez kilka lat czynił starania by wejść do kalendarza WRC i w końcu w 2009 roku się to udało. Rajd miał się odbywać jako runda mistrzostw świata w systemie rotacyjnym, czyli co dwa lata. Jednak pomimo pozytywnych recenzji, impreza nie znalazła się w kalendarzu na 2011 r.

Po całej Polsce

W ciągu swojej niemal 90-letniej historii Rajd Polski był rozgrywany w wielu rejonach kraju. Pierwszą imprezę wytyczono na trasie Warszawa-Białowieża i z powrotem, później trasa rozrastała się aż do 4,5 tys. kilometrów. Bazą była Warszawa, a zawodnicy podróżowali od Pucka po Zakopane, odwiedzając po drodze ziemie zachodnie, Dolny Śląsk i Beskidy. W 1959 r. impreza przeniosła się do Krakowa i Zakopanego. Trasa była już krótsza – około 2300 km i biegła od Sudetów po Bieszczady. Po nieudanej rundzie MŚ w 73 r. i wpadkach organizatorów rok później, od 75 roku rajd przeniósł się na Dolny Śląsk i tam pozostał na dłużej. Z biegiem lat rajdy powoli przybierały formę którą znamy dzisiaj. Skróceniu uległa trasa biegnąca przez Kotlinę Kłodzką do około 1000 km. Przez długie lata rozgrywano rajd na klasycznej pętli wytyczonej przez Juliana Obrockiego. W 1998 r. przeniesiono imprezę do Krakowa. Nowa trasa biegła oesami Rajdu Krakowskiego i Rajdu Wisły. Jednak po dwóch latach Automobilklub Krakowski zrezygnował z organizacji rajdu i impreza powróciła pod skrzyła AK Dolnośląskiego na nieco zmienioną trasę w Sudetach. Pomysł sprowadzenia do Polski mistrzostw świata sprawił, że od 2005 r. rajd organizowany jest na Mazurach. Najpierw były to okolice Olsztyna i trasy Kormorana, a później za bazę obrano Mikołajki i wokół nich wytyczono oesy.

Przerwy

Historia Rajdu Polski nie jest jednak ciągła. Po raz pierwszy rajd nie odbył się w roku 1926. Spowodowane to było światowym kryzysem, który dał się odczuć także w Polsce. Druga fala tego załamania finansowego dotknęła rajd w latach 1931-36. Po tej przerwie powrócono do organizowania tej imprezy ale nie na długo. W 1939 r. wybuchła II Wojna Światowa. Dopiero dwa lata po jej zakończeniu można było myśleć o powrocie do ścigania się samochodami. Niestety – po dwóch rajdach w 47 i 48 r. władze uznały, sport automobilowy nie jest potrzebny w ludowej Polsce. Ten stan trwał aż do roku 54 r. – wtedy to dopiero udało się reaktywować imprezę, z małą przerwą na rok 1958. Pomimo rozmaitych kryzysów finansowych i organizacyjnych, Rajd Polski odbywał się nieprzerwanie od 59 r. aż do początku lat 80-tych. W 1981 r. po rozegraniu jednej rundy odwołano wszystkie pozostałe rajdy mistrzostw Polski. Powód – trudna sytuacja gospodarcza i polityczna w kraju. W 1982 r. sporty motorowe powróciły, ale zamiast Rajdu Polski rozgrywano Rajd Pokoju i Przyjaźni. Dopiero dwa lata później odbył się ponownie Rajd Polski, który od tego czasu jest rozgrywany bez przerwy do dzisiaj.

Zwycięzcy

Po pierwszym rajdzie w którym zwyciężył Heyne, impreza szybko nabrała międzynarodowego charakteru i na listę zwycięzców na ogół wpisywali się goście zza granicy. Co ciekawe, od roku 1929 nie prowadzono klasyfikacji generalnej. Wyniki podawano tylko w klasach, więc zdarzało się, że rajd miał po ośmiu zwycięzców. Generalka powróciła w 1960 r. wraz z mistrzostwami Europy. Rajd Polski zwykle cieszył się mocną obsadą, stąd Polacy rzadko mieli szansę na wygraną. Najwięcej razy ta sztuka udała się Sobiesławowi Zasadzie – aż cztery razy. Zwycięstwo Andrzeja Jaroszewicza w 1976 r. na długo było ostatnim sukcesem polskiego kierowcy w tym rajdzie. Nic więc dziwnego, że wygrana Krzysztofa Hołowczyca w 96 r. była wielkim wydarzeniem. Później jednak mistrzostwa Europy zaczęły tracić swój prestiż i konkurencja z innych krajów nie była już tak mocna. Dzięki temu na liście zwycięzców można znaleźć dziś także Leszka Kuzaja, Janusza Kuliga, Michała Bębenka, czy Roberta Gryczyńskiego. W 2009 r. gdy rajd był rundą WRC pierwsze miejsce zajął Fin Mikko Hirvonen.

Przyszłość

Sporym rozczarowaniem była wiadomość, że Rajd Polski nie znalazł się w kalendarzu mistrzostw świata na 2011 r. Według założeń od ubiegłego roku, miał się odbywać w systemie rotacyjnym, co dwa lata. W czasie gdy nie byłby rundą MŚ, znajdował by się w kalendarzu mistrzostw Europy. W sytuacji kiedy jednak polska runda nie będzie ponownie rundą WRC mistrzostwa Europy zapewne znów zagoszczą w Polsce na dłużej. Nie oznacza to jednak, że organizatorzy zrezygnowali ze starań o mistrzostwa świata. Wciąż prowadzone są rozmowy i nadal istnieje szansa, że Polski znajdzie się jednak w kalendarzu WRC na 2011 r. jako czternasta rudna. Trzymamy kciuki!